Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu

Pakiet informacyjny na temat rodzinnej pieczy zastępczej

 

Co to jest rodzinna opieka zastępcza?

Rodzinna opieka zastępcza jest formą pomocy dzieciom i ich rodzicom, którzy przez pewien czas muszą żyć oddzielnie od siebie z powodu zaniedbania lub innych szczególnych okoliczności wymagających opieki poza domem, przy zachowaniu więzów prawnych i zwykle także emocjonalnych.

Znaczenie rodzinnej opieki zastępczej polega na zaspokajaniu indywidualnych potrzeb dzieci oraz ich rodzin przy pomocy siły ogniska domowego oraz poprzez wsparcie pochodzące od tej rodziny, jak również od społeczności lokalnej.

Celem rodzinnej opieki zastępczej jest zapewnienie ochrony, opieki i warunków do zaspokajania potrzeb dziecka przez czas potrzebny do zapewnienia takich usług rodzinie naturalnej, aby rozwiązane zostały problemy, które doprowadziły do separacji członków rodziny lub aby przez adopcję lub usamodzielnienie doprowadziły do trwałych i pozytywnych rozwiązań w życiu dziecka, wspieranych przez związki dające poczucie bezpieczeństwa i trwające przez całe życie.

Co to jest adopcja?

Adopcja polega na przeniesieniu na dziecko i rodziców wszystkich tych praw, które mieliby względem siebie, gdyby to dziecko było biologicznym dzieckiem danych rodziców. Wartość adopcji polega na tym, iż spełnia ona podstawowe potrzeby każdego dziecka: status prawny, status społeczny oraz więź wywodzącą się z faktu posiadania własnej rodziny, w której się dorasta.

Celem adopcji jest zapewnienie dziecku rodziny, która zamierza utrzymać z nim więź przez całe życie.

 

Jakie dzieci najczęściej potrzebują rodzin zastępczych i adopcyjnych?

Grupy dzieci, które najczęściej potrzebują rodzin zastępczych i adopcyjnych są podobne:

• dzieci z placówek opiekuńczo-wychowawczych (domów dziecka, itp.),

•  dzieci z rodzin niewydolnych wychowawczo, niezaradnych, nie potrafiących efektywnie funkcjonować w społeczeństwie,

• dzieci z rodzin nadużywających alkoholu lub narkotyków,

• dzieci, których rodzice są chorzy psychicznie lub weszli w konflikt z prawem,

• sieroty naturalne.

Specjalnie przygotowanych rodzin zastępczych potrzebują także nastolatkowie oraz nastoletnie matki i ich dzieci.

Czy wszystkie dzieci potrzebujące rodzin zastępczych i adopcyjnych mają problemy?

Większość z nich ma problemy, przynajmniej do pewnego stopnia. Są często zalęknione i zagubione, co wynika z faktu rozdzielenia ich od rodziców. Niektóre są nerwowe. Niektóre są smutne. Innym wydaje się, że ponoszą karę. Nawet niemowlęta mogą zachowywać się na początku nerwowo i niespokojnie. Większość dzieci potrzebuje rodziców zastępczych lub adopcyjnych dlatego, że coś im zrobiono, a nie dlatego, że one coś zrobiły. Nie są to „złe” dzieci. Pochodzą ze złych warunków, a nie ze złych rodzin.

Z biegiem czasu uczucia smutku i wściekłości stopniowo słabną wraz z lepszym poznaniem nowej rodziny przez dziecko i jego rosnącym w stosunku do niej zaufaniem. Rodzice zastępczy mogą być dumni, gdy uda im się pomóc nastolatkowi w nadrobieniu szkolnych zaległości lub nauczyć go, jak powinien troszczyć się o siebie. Opiekunowie zastępczy mają też satysfakcję, gdy uda im się pomóc dzieciom powrócić do ich własnych rodziców lub krewnych lub gdy pomogą w adopcji dziecka, czy gdy pomogą młodemu człowiekowi rozpocząć samodzielne dorosłe życie.

Jakie są rodzaje rodzin zastępczych?

Zgodnie z Ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej istnieją trzy podstawowe rodzaje rodzin zastępczych

1. spokrewnione,
2. zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna;
3. niezawodowe,

W ramach rodzinnej pieczy zastępczej mogą też funkcjonować rodzinne domy dziecka.

W rodzinach niezawodowych i zawodowych może w tym samym czasie przebywać nie więcej niż troje dzieci, przy czym liczba dzieci może być większa w przypadku konieczności umieszczenia w rodzinie licznego rodzeństwa.

Rodziny specjalistyczne to rodziny dla dzieci niedostosowanych społecznie lub z różnymi dysfunkcjami, a także problemami zdrowotnymi wymagającymi szczególnej opieki i pielęgnacji.

W rodzinie pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego umieszczane są dzieci czasowo, do czasu unormowania ich sytuacji życiowej (powrotu do domu lub umieszczenia w rodzinie zastępczej) , nie dłużej niż na 4 miesiące. Pobyt ten może być przedłużony w szczególnych przypadkach. Jeśli zostaniecie Państwo tego rodzaju rodziną zastępczą, musicie być przygotowani na to, że telefon może zadzwonić o każdej porze dnia i    nocy oraz że będziecie zobowiązani do przyjęcia dziecka w wieku do 10 lat bezzwłocznie.

Jakie trzeba mieć kwalifikacje, aby zostać rodzicem zastępczym ?

Rodzice zastępczy mogą być osobami zamężnymi/żonatymi lub stanu wolnego.

Mogą mieć już swoje dzieci, ale nie muszą. Poszukujemy osób, małżeństw i rodzin, które mogą zapewnić dziecku ochronę i opiekę. 

Do formalnych wymogów, które spełniać powinni przyszli opiekunowie zastępczy należy:

1. dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;

2. nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;

3. wypełniają obowiązek alimentacyjny – w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;

4. nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;

5. są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone zaświadczeniami o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, wystawionymi przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej;

6. przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

7. zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:

   1. rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,

   2. właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,

   3. wypoczynku i organizacji czasu wolnego.

8. pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo,

9. nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym. 

10. w przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworzą-ca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów.

Miejsce Państwa zamieszkania   (bez względu na to czy jest dom jednorodzinny czy mieszkanie w bloku itp.) musi być bezpieczne, a więc nie stwarzać zagrożeń budowlanych i zdrowotnych oraz posiadać odpowiednią przestrzeń dla dziecka.

Aby otrzymać zaświadczenie opiekuna zastępczego nie musicie Państwo mieszkać w drogim, dużym domu. Dziecko, które zostanie u Państwa umieszczone nie musi mieć oddzielnego pokoju, ale warunki sypialne muszą spełniać podstawowe wymogi zachowania higieny i intymności. Jedynym sposobem, w jaki możemy stwierdzić, że miejsce Państwa zamieszkania spełnia podstawowe wymogi jest je zobaczyć. Prosimy, abyście oprowadzali nas Państwo po całym domu już podczas pierwszego spotkania. Rozumiemy, że może to być dla Państwa krępujące, ale chcemy, aby w sprawowaniu ochrony nad dzieckiem byli Państwo naszym partnerem.

Stan cywilny.  Opiekunem zastępczym może być osoba pozostająca w stanie małżeńskim lub wolnym.

Sytuacja finansowa.   Rodzina musi posiadać dochód wystarczający na zaspokojenie swoich potrzeb. Powiat udziela comiesięcznej pomocy finansowej, potrzebnej do zaspokajania potrzeb dzieci znajdujących się w rodzinie zastępczej. Nie trzeba być bogatym, aby zostać opiekunem zastępczym lub rodzicem adopcyjnym. Wiele rodzin zastępczych posiada skromne dochody, które im wystarczają. Muszą to być jednak dochody pozwalające za zaspokojenie podstawowych potrzeb dziecka.

Są jeszcze inne powody, dla których będziemy musieli porozmawiać z Państwem o Państwa sytuacji finansowej. Kłopoty finansowe bywają przyczyną problemów rodzinnych, które mogą mieć wpływ na wzajemne relacje pomiędzy członkami rodziny. Kiedy brakuje pieniędzy nie jest również trudno o brak cierpliwości. Trudności finansowe powodują stres, który może mieć wpływ na każdą z osób zamieszkujących w rodzinie, także na dzieci. Ważne jest dla nas również to, jak postępujecie Państwo ze swoimi pieniędzmi. W niektórych rodzinach „wiązanie końca z końcem” przynosi pozytywne efekty. Pomysłowość, twórcze myślenie i wspólny wysiłek w zarządzaniu rodzinnymi finansami mogą być źródłem siły rodziny.

Będziemy wdzięczni za Państwa gotowość udzielania nam informacji, a jednocześnie pragniemy zapewnić, że będą one traktowane jako poufne.

Badanie środowiskowe.

Prosimy Państwa, abyście ujawnili nam informacje dotyczące bardzo prywatnej strefy życia. Rozumiemy, że takie rozmowy mogą Państwa krępować lub denerwować. Prosimy jednak o udzielenie nam wszystkich potrzebnych informacji. Informujemy, że wszystko, co Państwo powiecie będzie traktowane jako informacja poufna. Musimy wspólnie pracować, aby osiągnąć wspólne cele. Szczera i otwarta rozmowa między potencjalnymi rodzicami zastępczymi a specjalistą do spraw rodzin zastępczych stanowi początek wspólnej pracy jako zespołu, która ma przynieść korzyści dzieciom. Dziękujemy za zrozumienie i współpracę.

 

Rodzice zastępczy muszą uszanować fakt, że dzieci u nich umieszczone będą związane uczuciowo ze swoimi biologicznymi rodzicami. Im starsze dziecko, tym więcej wspomnień i tym silniejsza więź. Rodzice zastępczy muszą pomagać dzieciom w utrzymywaniu kontaktów z ich biologicznymi rodzinami (o ile sąd rodzinny nie postanowi inaczej), nie tylko z tego powodu, iż dzieci mogą wrócić do swoich domów, ale także dlatego, że takie kontakty są istotne dla ich poczucia własnej wartości i tożsamości. Ważne są więc wzajemne odwiedziny. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie będzie służyło Państwu pomocą w utrzymywaniu tych kontaktów. Czasami między rodzicami zastępczymi a biologicznymi powstaje dobry kontakt –wtedy biologiczni rodzice mogą odwiedzać dzieci w domu rodziców zastępczych. W innych przypadkach rodzice zastępczy umożliwiają innego rodzaju kontakty zaplanowane przez Zespół pieczy zastępczej.

 

Kto i jak finansuje rodziny zastępcze?

Pełnienie funkcji rodziny zawodowej wymaga specjalistycznych umiejętności i środków, w związku z czym rodzina taka otrzymuje wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania.(rodzina pełniąca funkcję pogotowia również wynagrodzenie z tytułu pozostawania w gotowości przyjęcia dziecka).

Warunkiem uzyskania takiego wynagrodzenia jest podpisanie umowy przez jednego z opiekunów zastępczych ze Starostą Sierpeckim.

Natomiast wszystkie wymienione rodziny zastępcze niezależnie od jej charakteru, otrzymują pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania każdego z dzieci umieszczonego w ich domach. Jej wysokość to

- 1075zł w przypadku rodziny spokrewnionej,

- 1628zł w przypadku rodziny zastępczej zawodowej, niezawodowej lub rodzinnego domu dziecka.

 

Szczegółowych informacji na temat wszystkich świadczeń przysługujących rodzinom zastępczym udzielą pracownicy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie

 

Dlaczego potrzebne jest specjalne szkolenie?

Opieka zastępcza  to nie to samo, co bycie rodzicem dla własnego dziecka. Z biegiem czasu może zaistnieć potrzeba rozmowy z dzieckiem na temat jego biologicznej rodziny lub potrzeba udzielenia dziecku pomocy, gdy nie może ono uporać się z własnymi uczuciami związanymi z tym, że znajduje się w rodzinie zastępczej . Nasze szkolenie pomaga Państwu pomagać Waszym dzieciom. Niektóre osoby myślą, że dzieci, które miały przykre doświadczenia, będą czuły wdzięczność za możliwość przebywania z inną rodziną. A mimo wszystko większość dzieci łączą z ich naturalnymi rodzinami silne uczucia.  Jednym z największych wyzwań opieki zastępczej  jest powstrzymywanie się od dania dziecku odczuć, że muszą „wybrać” jedną z rodzin i że jedna rodzina jest „lepsza” od drugiej. Potrzeba cierpliwości, umiejętności i szkolenia, aby dzieci zrozumiały, że rodzina biologiczna i rodzina zastępcza to dwie różne sprawy. Dziecko może być związane uczuciowo z nimi obiema.

 

 

Procedura kwalifikowania kandydatów na rodziny zastępcze niezawodowe, zawodowe lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu

 

1. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu wyznaczone zostało na Organizatora rodzinnej pieczy zastępczej w Powiecie Sierpeckim (dalej: Organizator).
2. Nabór i procedurę kwalifikowania kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka (dalej: kandydaci) prowadzi Zespół ds. rodzinnej pieczy zastępczej Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu, (dalej: Zespół).
3. W sprawach nieuregulowanych obowiązują przepisy Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn.zm.) (dalej: ustawa), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej (Dz.U. 2011 nr 274 poz. 1620), Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2011 r. w sprawie wzoru zaświadczenia kwalifikacyjnego (Dz.U. 2011 nr 272 poz. 1609).
4. Kandydaci zgłaszają się do pracowników Zespołu osobiście, telefonicznie lub za pośrednictwem Internetu w celu uzyskania informacji na temat pieczy zastępczej.

5. W przypadku kandydatów, co do których sąd rodzinny zwrócił się o opinię Organizatora pracownicy Zespołu kontaktują się niezwłocznie w celu oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy.
6. Pracownik, z którym podjęto kontakt proponuje kandydatom rozmowę wstępną. która może się odbyć w domu kandydatów, w czasie której udziela informacji dotyczących procedury kwalifikowania, warunków stawianych kandydatom oraz specyfiki funkcjonowania rodzin zastępczych.
7. Osoby decydujące się na poddanie procesowi kwalifikacji składają w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu następujące dokumenty:
   1. wniosek o przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka
   2. klauzula informacyjna
   3. oświadczenie o spełnianiu warunków określonych w art. 42 ustawy
   4. zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej
   5. zaświadczenia o zatrudnieniu oraz o dochodach za okres trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku,
   6. kopia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego
   7. kopia aktu małżeństwa (wyciąg aktualny), w przypadku osób nie pozostających w związku małżeńskim odpisu zupełnego aktu urodzenia, w przypadku osób rozwiedzionych wyroku rozwodowego,
8. Organizator, w uzasadnionych przypadkach może wymagać innych dokumentów, zaświadczeń od specjalistów wykluczających ograniczenia zdrowotne w opiece nad dzieckiem oraz zasięgać opinii środowiskowych na temat kandydatów np. od ośrodka pomocy społecznej, od pracodawcy, sąsiadów, księdza, sołtysa, szkoły, w przypadków kandydatów z dziećmi w wieku szkolnym, itp.
9.  Psycholog zatrudniony przez Organizatora przeprowadza z kandydatem/kandydatami część psychologiczną diagnozy (dot. również kandydatów mieszkających wspólnie niepozostających w związku formalnym). Psycholog przeprowadza rozmowę oraz testy psychologiczne, które pozwalają określić predyspozycje psychiczne i osobowościowe kandydatów oraz kompetencje wychowawcze. Po badaniu psycholog sporządza opinię
10. Inne osoby, które zamieszkują wspólnie z kandydatami, a w ocenie psychologa Organizatora będą miały znaczący wpływ na wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, są zobowiązane do poddania się procedurze kwalifikacyjnej.
11. Wyznaczeni pracownicy Zespołu ds. Rodzinnej Pieczy Zastępczej sprawdzają czy warunki bytowe i mieszkaniowe kandydatów umożliwiają zaspokajanie indywidualnych potrzeb dziecka (w miejscu zamieszkania kandydatów), przeprowadzają badanie pedagogiczne, sporządzają Ocenę spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy, którą przedstawiają Zespołowi.
12. W przypadku kandydatów, co do których sąd rodzinny zwrócił się o opinię Ocena spełniania warunków, o której mowa w art. 43 ustawy przekazywana jest do sądu rodzinnego.
13. Z posiedzenia Zespołu sporządzany jest protokół, który zawiera analizę Oceny spełniania warunków, o której mowa w art. 43 ustawy oraz stanowisko Zespołu o pozytywnej lub negatywnej wstępnej kwalifikacji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka.
14. Protokół stanowi podstawę do sporządzenia dokumentu dla kandydatów, potwierdzającego przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji.
15. W przypadku pozytywnej wstępnej kwalifikacji – po złożeniu przez Kandydatów wniosku – Organizator kieruje ich na szkolenie, o którym mowa w art. 44 ust. 1 ustawy.
16. Osoby wspólnie zamieszkujące a pozostające w związku nieformalnym kierowane są na szkolenie wspólnie.
17. Kandydat jest zobowiązany do prowadzenia karty praktyki i dostarczenia jej po zakończeniu praktyki do Organizatora.
18. Po zakończeniu szkolenia Organizator wystawia świadectwo ukończenia szkolenia o którym mowa w art. 44 ust. 1 ustawy .
19. Na wniosek kandydata Organizator rodzinnej pieczy zastępczej wydaje (po uzyskaniu stanowiska Zespołu dotyczącego wydania bądź odmowy wydania) zaświadczenie kwalifikacyjne zawierające potwierdzenie ukończenia szkolenia, spełnianie warunków o których mowa w art. 45 ustawy oraz posiadanie predyspozycji i motywacji do sprawowania pieczy zastępczej.
20. Na posiedzenie Zespołu mogą być zaproszeni dodatkowo inne osoby wnoszące udział w postępowanie kwalifikacyjne. Kwalifikacji dokonuje Zespół biorąc pod uwagę całość dokumentacji dotyczącej kandydata.
21. Z posiedzenia Zespołu sporządzany jest protokół, który zawiera stanowisko Zespołu dotyczące wydania lub odmowy wydania zaświadczenie kwalifikacyjnego wraz ze szczegółowym uzasadnieniem przyczyny odmowy oraz ewentualnym wskazaniem obszarów wymagających poprawy.
22. Protokół jest podstawą do sporządzenia zaświadczenia, o którym mowa w art. 45 ustawy lub odmowy wydania zaświadczenia.

 

 

Informacje:

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu

ul. Świętokrzyska 2a tel. 24 275 76 60, 24 275 41 88 e-mail:  sekretariat@pcprsierpc.pl

 

 

Agnieszka Gorczyca 

             -/- 

              Dyrektor PCPR